Hollanda-Amsterdam’da 1 Mayıs 2026 itibarıyla yürürlüğe girmesi planlanan düzenleme kapsamında billboard’lar, otobüs durakları ve metro istasyonlarında, hayvan kaynaklı et ürünleri ile fosil yakıt temelli ürünlerin reklamlarına yer verilmeyecek.
https://haberler.tvd.org.tr paylaşımına göre karar, Yeşil Sol (GroenLinks) ve hayvan hakları partisi Party for the Animals (Partij voor de Dieren) tarafından ortaklaşa sunulan teklifin, belediye meclisinde 45 sandalyeden 27’sinin oyuyla kabul edilmesiyle alındı.
Amsterdam 2050 hedefi %50 bitkisel beslenme olarak belirlendi.
Our World in Data araştırmalarında içeriğinde gıda kaynaklı emisyon olan ürünlerin insan faaliyetlerinden kaynaklanan sera gazı salımlarının büyük bir bölümünü oluşturduğu belirtiliyor.
Kaynak: Our World in Data
Hayvansal protein (et), bitkisel proteinlere kıyasla çok daha yüksek sera gazı emisyonuna sahip. (Kaynak: Our World in Data)
Reklam yasağına ilişkin görüşlerde Amsterdam’ın uzun vadeli hedefleri gözönüne alınarak 2050 yılına kadar halkın beslenme düzeninde %50 bitkisel ağırlık hedefleniyor.
Oysa bugün Hollanda’da protein tüketiminin yaklaşık %60’ı hayvan kaynaklı. Bu oran, Hollanda Sağlık Konseyi’nin önerdiği %40 hayvansal – %60 bitkisel dengesinin oldukça üzerinde.
Kamuoyu araştırmaları ise Hollandalı tüketicilerin çoğunluğunun bitki temelli beslenmeye geçişi desteklediğini gösteriyor.
Fosil Yakıt Reklamları da Yasaklanıyor
https://haberler.tvd.org.tr paylaşımına göre yeni düzenleme, hayvansal et ürünlerinin yanı sıra, benzinli ve dizel araçlar, uçak yolculukları, kruvaziyer turları ve diğer fosil yakıt temelli ürünlerin reklamlarını da kapsıyor. Ancak yasak yalnızca belediye kontrolündeki açık hava reklam alanlarında geçerli olacak; televizyon, internet ve basılı medya bu kapsamın dışında.
Belediye yetkilileri, mevcut reklam sözleşmeleri nedeniyle uygulamada ‘makul bir geçiş süresi’ olabileceğini ve hukuki itiraz risklerinin değerlendirildiğini belirtiyor.
Dünya çapında emsal oluşturdu
Amsterdam’dan önce Haarlem, 2022’de et reklamlarını kısıtlayan ilk şehir olmuştu. Ardından Utrecht, Nijmegen, Zwolle, Delft ve Lahey gibi birçok Hollanda kenti benzer düzenlemeleri hayata geçirdi.
Amsterdam ise bu adımı atan ilk başkent olarak küresel ölçekte yeni bir emsal oluşturdu.
Uzmanlara göre, gıda sistemi kaynaklı emisyonlar mevcut eğilimle devam ederse, diğer tüm sektörler sıfır emisyona geçse bile küresel ısınma 1,5°C eşiğini aşabilir. Bu nedenle, talep tarafını etkileyen politikalar giderek daha kritik hale geliyor.
FoodFacts derlemesi, gıda talebinde yaşanacak dönüşümün, enerji ve ulaştırma sektörlerindeki dönüşümler kadar belirleyici olduğunu ortaya koyuyor. Bu nedenle Amsterdam’ın attığı adım, bir yasaktan ziyade, gıda talebini şekillendiren görünmez teşvikleri hedef alan yapısal bir iklim politikası olarak değerlendiriliyor.
Konuyla ilgili bir diğer gerekçe ise reklamların yalnızca ürün tanıtımı değil, toplumsal norm üretimi aracı olduğunu ortaya koyduğundan hareketle kamusal alanların yalnızca reklam değil, toplumsal değerler ve öncelikler açısından da belirleyici bir rol oynadığını ortaya koyuyor.