Format Haber

BESLENMENİN ALZHEİMERE ETKİSİ

BESLENMENİN ALZHEİMERE ETKİSİ
Hakan Berktaş( hakan4406@hotmail.com )
Sosyal Hizmet Uzmanı
01 Mart 2022 - 11:26

Son günlerde Alzheimer, Demans, Parkinson hastalığının nedenlerinden biri olarak düşündüğüm beslenme yöntemleri konusunda bir şeyler yazmak istiyordum. Okuyucularımı aydınlatmak istiyordum. Sonrasında bu yazıyı uzmanına yazdırmanın onun görüşlerini almanın daha doğru olacağını düşündüm ve bilgisine ve mesleki yeteneğine çok güvendiğim Uzman Diyetisyen Hilal Karakoç’u arayarak bu konuda bir yazı hazırlamasını rica ettim. Kendisi de bu güzel ve dolu yazıyı yazdı;

Alzheimer Hastalığı dünya genelinde görülen en yaygın sağlık sorunlarından biridir. Demansın en ciddi ve yaygın görülen nedeni olan Alzheimer hastalığının tedavisi bugüne kadar hastalık sürecini ve ilerlemesini engellemekten ziyade semptomların tedavisini hedeflemiştir. Farmakolojik gelişmeler hastalığın oluşumunu ve sürecini değiştirmemiştir. 2050 yılında Alzheimer hastalarının 106,8 milyona kadar ulaşacağı öngörülmekte olup, sosyoekonomik yükle birlikte gelişmekte olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Alzeimer hastalığının önlenmesi ve tedavisinde beslenme ve besin ögelerinin önemli rolleri bulunmaktadır. Birçok hastalıkta olduğu gibi Alzheimer hastalığının tıbbi beslenme tedavisinde de bireysel ihtiyaçlara göre günlük gereksinimlerin karşılandığı ve bireyin kan değerlerinin takip edildiği diyet modellerinin bireysel  ihtiyaçlar   göz   önünde bulundurulmadan hazırlanmış  diyet  modellerine  göre  daha  etkin olduğu çalışmalarca gösterilmiştir. Günlük alınması gereken besinler,  yeterli  ve  dengeli  olacak  şekilde, besin  ögelerini  içermelidir.  Kişiye özgü  diyet modellerinin uygulanması sağlıklı yaşam için bir zorunluluktur.

Farklı besin ve  diyet modellerinin,  besin  öğesi içeriklerinden dolayı bilişsel fonksiyonlar, demans ve Alzheimer üzerinde bazı etkileri vardır. B grubu vitaminleri algılama ve sinirsel fonksiyonlar için önemlidir. Bu vitaminler 20. yüzyılın başında sinir sistemini etkileyen Pellegra ve Beriberi gibi birçok hastalığı önlemek için esansiyel besin öğeleri olarak tanımlanmıştır. Beslenme alışkanlıklarının bilişsel yaşlanma ve Alzheimer Hastalığı üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapılan çalışmalarda folat ve B12 vitamininin düşük serum düzeyinin demans ve Alzheimer Hastalığı gelişiminde artışa neden olduğu belirlenmiştir. Sonrasında omega-3 yağ asitleri, kolin ve antioksidanlar dahil birçok besin ögesinin beyin fonksiyonlarını etkilediğini gösteren çalışmalar olmuştur. 2016 yılında Amerika Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH) tarafından yayımlanan raporda beyin hücre zarı fosfolipid tabakasının elzem bir bileşeni olmasından dolayı uzun zincirli omega-3 yağ asitlerinin, hücre zarı bütünlüğünün korunması ve sinirsel işlevlerin sürdürülmesini sağlayarak bilişsel işlevlerin azalmasına, Alzheimer hastalığına ve demans riskine karşı koruma sağlayacağı bildirilmiştir. Kronik D vitamini  eksikliği  ile  Alzheimer  ve  demans  hastalıkları  arasında pozitif bir ilişki  olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur. D vitamininin  bilinen metabolik fonksiyonlarının yanında psikolojik işleyiş ve merkezi sinir sisteminin korunmasında da rolü vardır. Yapılan çalışmalar genel olarak tarandığı zaman yaşlılarda D vitamini düzeyi plazmada düşüktür ve bu bilişsel fonksiyonlarda işlev  kaybına  neden  olmaktadır. Bu nedenle bu besin ögelerinin Alzheimer Hastalığının patofizyolojik sürecinde rolü olduğu varsayılmaktadır.

Epidemiyolojik çalışmalar hastalık ile alkol ve doymuş yağ asitlerinden zengin, vitamin ve antioksidanlardan fakir diyet uygulaması ile hastalık arasında pozitif korelasyon olduğunu öne sürmüştür. Bu veriler göz önüne alındığında Alzheimer hastalığı için özellikle bir diyet belirtilmemesine rağmen aynı patogenezde yer alan hastalıklar için hastalık oluşmadan önceki dönemde önleyici, hastalık sürecinde ise semptomları azaltıcı özellikleri olan  Akdeniz  diyeti  ön plana çıkmaktadır. Akdeniz diyeti (AD), ağırlıklı olarak meyve ve sebze tüketimini içerir. Diyette kompleks karbonhidratlar, tam tahıllı ürünler, kurubaklagiller  yer  almaktadır.  Beyaz  et ve süt tüketimi  orta  seviyede tutulurken; yumurta, kırmızı et, işlenmiş et tüketimi sınırlıdır. Temel yağ kaynağı zeytinyağıdır ve doymuş  yağ tüketimi  olabildiğince  düşüktür. Alzheimer  hastalığının   en önemli  nedenlerinden biri oksidatif strestir  ve akdeniz  diyetinin  antioksidan  içeriği  oksidatif  stresi azaltmaktadır. AD’de  yer  alan  sebze  ve  meyveler içeriğindeki  flavonoidler, C  vitamini,  E vitamini,  karetonidler  ile;  zeytinyağı  içeriğindeki  fenolik bileşikler  ile;  balık  içeriğindeki  omega-3  ile oksidatif  strese  karşı  koruyucudur.  Dolayısıyla  bu beslenme   tarzı   ile   Alzheimer   hastalığının patofizyolojisinde  yer  alan  oksidatif  stres  faktörü azalmaktadır.

Sonuç  olarak  Alzheimer  Hastalığı  beslenme ile tedavi edilemeyen geri  dönüşü olmayan nörolojik bir hastalıktır. Beslenme tarzı, Alzheimer hastası bireyin ihtiyaçlarına yönelik ve özellikle kişiye özgü planlandığı zaman kişi için hastalık sürecinde semptomları yavaşlatıcı ve  hayat  kalitesini  artırıcı olabilir. Alzheimer hastalarında beslenme problemlerinin hastalığın seyri boyunca ilerleyebileceği unutulmamalıdır ve takip edilen diyet planının buna göre şekillenmesi gerekmektedir. Günümüzde kabul gören Akdeniz Diyeti içerik bakımından hastalar için uygun  olup; amiloid beta   birikimine   sebep   olan   maruziyetlerden   uzak,  antioksidan  kapasitesi  yüksek,  inflamasyonu  azaltan  diyet  modellerini  önermek, Alzheimer hastalık geni taşıyan kişilerde koruyucu olabilmektedir. Gün geçtikçe bu alanda yapılan araştırma sayısı artmaktadır ve henüz tam olarak aydınlatılamamış olan hastalık için daha fazla araştırmaya gerek vardır.

Bu güzel yazıdan dolayı çok teşekkürler Uz. Dyt. Hilal Karakoç

Sevgi ve saygılarımla…

www.sosyalrehberlik.com

www.alzheimerdemansdernegi.org

KÖŞE YAZARLARI
PİYASALARDA SON DURUM
  • DOLAR
    -
    -
    -
  • EURO
    -
    -
    -
  • ALTIN
    -
    -
    -
  • BIST 100
    -
    -
    -
Hava durumu
-
-
-
Nem Oranı: -
Basınç: -
Rüzgar Hızı: -
Rüzgar Yönü: -
Hava durumu
İMSAK-
GÜNEŞ-
ÖĞLE-
İKİNDİ-
AKŞAM-
YATSI-

© Telif Hakkı 2020, Format Haber Tüm Hakları Saklıdır