Format Haber

gaziantep escortgaziantep escortmaltepe escortbostancı escortanadolu yakası escortankara escortataşehir escortSeven casinoAmon casinohttps://www.fedsang.org/Mebbistrendyol indirim kodumariobetistanbul escort bayanseoMeritkingdeneme bonusu veren sitelerRüyabethttps://www.fdhope.org/jojobetdeneme bonusu veren sitelerdeneme bonusu veren siteler

OSMANLICA MI, TÜRKÇE Mİ? -2

OSMANLICA MI, TÜRKÇE Mİ? -2
29 Ekim 2022 - 12:55
Adana escortÇukurova escortSeyhan escortAnkara escortMamak escortEtimesgut escortPolatlı escortPursaklar escortHaymana escortÇankaya escortKeçiören escortSincan escortizmir escortaliağa escortbalçova escortbayındır escortbayraklı escortbergama escortbeydağ escortbornova escortbuca escortçeşme escortçiğli escortdikili escortfoça escortgaziemir escortgüzelbahçe escortkarabağlar escortkaraburun escortkarşıyaka escortkemalpaşa escortkiraz escortkınık escortkonak escortmenderes escortmenemen escortnarlıdere escortödemiş escortseferihisar escortselçuk escorttire escorttorbalı escorturla escortbostanlı escortmavişehir escortalsancak escortüçyol escortbursa escortaltınşehir escortgemlik escortgörükle escortgürsu escortinegöl escortkestel escortmudanya escortnilüfer escortorhangazi escortsoğanlı escortyıldırım escortantalya escortakseki escortaksu escortbelek escortdemre escortdöşemealtı escortelmalı escortfinike escortgazipaşa escortgündoğmuş escortibradı escortkaş escortkemer escortkepez escortkonyaaltı escortkorkuteli escortkumluca escortlara escortmanavgat escortmuratpaşa escortserik escortalanya escortEskişehir escortGaziantep escortŞahinbey escortNizip escortŞehitkamil escortİstanbul escortMerter escortNişantaşı escortŞerifali escortMaltepe escortSancaktepe escortEyüpsultan escortŞişli escortKayaşehir escortBüyükçekmece escortBeşiktaş escortMecidiyeköy escortZeytinburnu escortSarıyer escortBayrampaşa escortFulya escortBeyoğlu escortBaşakşehir escortTuzla escortBeylikdüzü escortPendik escortBağcılar escortÜmraniye escortÜsküdar escortEsenyurt escortKüçükçekmece escortEsenler escortGüngören escortKurtköy escortBahçelievler escortSultanbeyli escortAtaşehir escortKağıthane escortFatih escortÇekmeköy escortÇatalca escortBakırköy escortKadıköy escortAvcılar escortBeykoz escortKartal escortşirinevler escortKayseri escortKocaeli escortGebze escortİzmit escortMalatya escortManisa escortMersin escortYenişehir escortMezitli escortErdemli escortSilifke escortAkdeniz escortAnamur escorttarsus escortMuğla escortBodrum escortMilas escortDalaman escortMarmaris escortFethiye escortDatça escortSamsun escortAtakum escortİlkadım escortAydın escortBolu escortDenizli escortDiyarbakır escortDüzce escortKonya escortKütahya escortSakarya escort

Geçen yazımızda Osmanlıca diye bir terim kullanmanın eksik olduğunu söylemiştik; doğrusu Osmanlı Türkçesi’dir;

Bu  fark üzerinde durmamız neden önemli?… ‘Çünkü,’ dedik, ‘Her millet, kavim; ortak dil geliştiren her cemiyet, sözcükler ne kadar değişirse değişsin; kendi dil bilgisi kurallarındaki çekim eklerindeki genel kullanımı bırakmadıkça kelime dağarcığındaki tarihle bağını koparmaz…’  Mesela, ‘otomobil’ yerine ‘kendigider’ diye bir terim bulunmuş; tutmamış… Bu tür –türeti- öztürkçe kelimelerin bir kısmını halk kullanmamış; ama mesela, diyelim ‘araç-binek’ terimi tutmuş;

Burada şu önemli, bir terimin kabul edilmesi, yerel, yöresel, düşünsel, bilimsel, meslekî, törel, güncel bir ihtiyaç noktasında olduğu kadar, anlamlı dizin ifade eden cümle kalıpları içersindeki ‘genel kabul gören anlaşılırlığıyla’ da ilgilidir;

Yani, sözcüklere dikkatimizi vermeden önce cümle kalıpları içersindeki ‘yeri’ önemlidir;

Kelimeler nasıl okunur?

Mesela Arapça-Farsça bazı kelimeler Türkçeye girmiş bile olsa; dil bilgisi kuralları gereği kendi harf-gırtlak yapımıza uygun olarak bunları kendimize ‘uyarlamışızdır.’

Mesela; Türkçede bulunan 8 sesli harf; – a, e, ı, i, o, ö, u, ü- Bu harflerin karşılığında 2 sessiz harf: (Elif= a-e)(Ye=ı-i) Bir sesli harf (Vay= o-ö-u-ü) karşılık geliyor…. Başka örnek; mesela Arapçada Kef harfi, yani N; bakın bu harf de söyleniş vurgusuna göre, hem ‘Ye’, hem ‘He’, hem de ‘Vay’ çıkışlarıyla yerine göre hem sesli hem sessiz görevi yüklenebiliyor;

Başka örnekler verelim;

Arapçada, Türkçemizdeki her hecedeki sesli harfin karşılığı olmadığından, -mesela Kutsal Kitabımız Kur’an-ı Kerim gibi ayrımı-okunuşu kolaylaştırmak için sürekli kullanılan ‘Esre-Ötre-Üstün’ vurguları olmadığından; dilimizde kullanılan bazı sessiz harfler için Arap alfabesine ‘farklı anlamlar’ yüklemek zorunda kalmışız…

Mesela J harfi, Arapçada böyle bir harf yok; ya da Ç-P harfleri; bu sesleri karşılayabilmek için Arap Alfabesinde bulunmayan harfleri üretmişiz….

Zihniyet Okumaları

Yani dememiz o ki, Osmanlı Türkçesiyle okumak-yazmak o kadar kolay değildi; yine de mesela ‘Japon-Çin yazısı da zor öğrenilen bir dil; Osmanlı Türkçesini okuyup-anlamak onlardan ne kadar zor olabilirdi ki?’ denilebilir….

Bizde şunu söylüyoruz:

Halkın sözcük ihtiyacı; biraz da zihniyet yapılarıyla ilgilidir; söylemek istediğimiz budur… Yani her dil’de yeni sözcükler üretilir, sorun bu değil;

Sorun kelime üretme ya da öğrenme zorluğu da değil… Şimdi kullandığımız kelimeler eskir; kimi anlamlarını yitirir; yeni teknolojik ya da siyasal gelişmeler başka isimlendirmeleri doğurur;

Sorun, insanların, felsefî düşünce yapılarıyla ilgilidir; sorun; ‘Varlık-eşya-duygu-düşünce tanımlamalarına ilişkin, kavramlaştırma üzerinden, insanların-milletlerin, kendi tarih bilincini oluşturmasıyla ilgilidir;

Sorun, evren’e ve kendimize bakışta ki ‘ifade zenginliği’ üzerinden ‘anlamlandırma’ bilgisidir….

Şimdi bu söylediklerimizi Osmanlı İmparatorluğu üzerinden anlatmaya çalışalım.

Kelimelerin medeniyet kültürü

Osmanlı’ yı, Yükseliş dönemlerinin zirvelerine taşıyan ana kültürel-damar, Horasan-Türkmen ekolüydü;

Geçen yazımızdan hatırlayın, Kutadgu Bilig ‘ i örnek verirken, 11. Yüzyılda yazılan bu Türk yazmasının günümüz Türkçesi ile ‘Mutluluk Veren Bilgi ya da Devlet Olma Bilgisi’ adını taşıyan kavramları incelediğini söylemiştik.

Nitekim Osmanlı İmparatorluğu, başta Milli şuurunu kotaran Türk Kavimlerinin kültür bileşimiyle büyük bir İmparatorluktu; Selçuklu ile Arap-Fars kültürleri kadar Anadolu coğrafyasında pek çok yerel kültürle kaynaştı;

İmparatorluk kültürü üzerinden iyi bir yönetim- toplumsal birlik ve ahlak; edebiyat ve felsefî dil üzerinden zengin bir kelime dağarcığını besledi; Örgütlenme yapısı ve sosyal dokunun Devlet zümresindeki karşılığı adalet ve bilgelik olduğu dönemlerde insan haklarına büyük önem verdi;

Peki ne oldu da Osmanlı İmparatorluğu çöktü?

Kelimelerin tarih kültürü

Avrupa’da yaşanan Rönesans; bilimsel üretim-evren’i adlandırma –felsefe, kültürel birikim, Osmanlı’ yı geçmeye başladı!…

Nasıl?…

Önce, Osmanlı ve Arap dünyası; Orta-Çağ’daki İslam düşünce ekollerinin, felsefî içeriğindeki nakilci değil, sorgulayıcı anlayışı ülkelerine taşıdılar; kitaplar kendi dillerine tercüme edildi;

Örneğin, Galileo dünya dönüyor derken, muhakkak İbn-i Sina’dan yararlanmıştı…

İki:

Batı, referans aldıkları Yunan kültürü üzerinden medeniyet tasavvurunu oluştururken, kelimelerin içeriğini dolduracak anlamları kendi dilinde düşünmeye başladılar!..

Her iki başlıkta da dikkat edileceği üzere, dil ve medeniyet ilişkisinin en önemli unsuru, anlayarak okuma-sorgulayarak öğrenme çabasıdır!!!…

Batı, böylece düşünce planında kendini yenilerken; diğer yanda Osmanlı ‘ da ‘bilgi’ nin değeri azalmaya başlıyordu;

Anlamadan öğrenme; nakilci bir bilim üzerinden eğitim verildikçe, zihin üretimi-evreni tanıma-adlandırma ve üretim alanında geriye düşmeye başladı;

Sosyal-doku çürüyordu;

Yönetenler ile yönetilenler sınıfı arasındaki uçurum büyüdükçe, Otoritelerin, baskıcı ve sömürücü tavırları derinleşti.

Halkın ‘statükoyu’ kabul etmeleri için cahil kalması gerekiyordu; bunun üzerine gelenek üzerinden yozlaşmalar, edebiyat ve dil üzerinden kültür standartları ‘farklılaşmaya’ başladı….

Bu çöküş Osmanlı’da en az üç yüz yıl geriye gider;

1700’ lü yılların başı; Osmanlı, kendisinden daha ileri toplumları örnek almak üzere, gözünü Batıya çevirdi;

işte Lale Devri!…

O dönemde halkın büyük kısmı zor durumdayken bazı devlet büyüklerinin rahat bir yaşam sürdürmeleri, huzursuzluklara sebep olmuştu. Yöneticilere de saygı kalmamıştı; mesela Sultan’ın bazı kale-vakıf gibi yerleri para karşılığı sattığı söylentileri yaygınlaşmıştı;

Bunun üzerine Sultan 3. Ahmet göstermelik sefere çıkma, savaşa gitme töreniyle Saray’dan çıktı…

Akşam kayıkla saraya döndü! Bu durum anlaşılınca, halk isyan etti.

Bu tarihi konuların dil ile ne ilgisi var diye düşünebilirsiniz;

Halkı temsil eden Devlet zümresinin, adil ve bilgelik üzerinden ahlaki tavırlarının ‘tanımlanması’ gerektiğini söylemiştik; hatta bunun için Kutadgu Bilig’i örnek verdik;

Bu boşuna değildi; söylemek istediğimiz şu;

Dil’ de yozlaşma, ya da kültürel çürüme aynı şeydir:

Üretmeden tüketmek; düşünmeden uygulamak; dinlemeden konuşmak; sorgulamadan inanmak üzerinden ‘güdüldükçe;’

Başkalarına kul-köle olursunuz; vatanınızı kaybeder; milli kimliğini ve düşünce berraklığınız yitirirsiniz; dil de bu yozlaşmanın etkisindeyse;

Medeniyet sahasının gerisine düşersiniz;

Dil’inize sahip çıkın!

(X) NOT:

Türkçeyi zengin bir dil yapan en önemli özelliği, söz varlığı gruplarındaki ‘sıfat-fiil; zarf-fiil’ ekleri bakımından zengin olmasıdır. Ayrıca Türkçe soylu kelimelerin hepsi, cümle içinde isim, sıfat, zamir, hatta bir kısmı çekim edatı olarak kullanılabilmektedir, bu özellik dil’in kullanım imkânlarını daha da zenginleştirir.  Son olarak şu da unutulmasın, Türkçede varlıkları, kavramları ve hareketleri ‘tamlamalardan’ faydalanarak isimlendirmek çokça başvurulan bir yoldur. Belirtisiz isim tamlaması, bileşik fiil, isnat grupları, kısaltma gurupları yapısı… tek kelimeler gibi anlatım özelliğine sahiptir. Bu özellikleri nedeniyle hem günlük kullanım hem de bilim dili olarak müthiş bir kelime zenginliğine kapı aralıyor…

                                                                                                                                                                  Osman Özbaş

KÖŞE YAZARLARI
PİYASALARDA SON DURUM
  • DOLAR
    -
    -
    -
  • EURO
    -
    -
    -
  • ALTIN
    -
    -
    -
  • BIST 100
    -
    -
    -
Hava durumu
-
-
-
Nem Oranı: -
Basınç: -
Rüzgar Hızı: -
Rüzgar Yönü: -
Hava durumu
İMSAK-
GÜNEŞ-
ÖĞLE-
İKİNDİ-
AKŞAM-
YATSI-

© Telif Hakkı 2020, Format Haber Tüm Hakları Saklıdır

meilleur site casino en ligne francaismeilleur site casino en ligne francaismeilleur site casino en ligne francaismeilleur site casino en ligne francaiscasino en ligne surcasino en ligne surcasino en linecasino en linecasino serieuxcasino serieuxjeux casino reeljeux casino reelsite de jeux casino en lignesite de jeux casino en lignecasipoldiyarbetw88yanbahisnewcratosbetfokusparobetparobetparobetparobetbullbahistwinplaytwinplaygates of olympus oynaistanbulbahisparmabetkumbarabetgrbetspulibetsembolbetmatadorbetromabet mobilligobet mobilonwin mobilcapitolcapitolbetkolaybet girişgobahis girişgoldenbahis girişsekabet girişalfabahisalfabahisbetgoowinxbetwinxbetnitrobahisbetkanyonbetkolikbetkolikbetkoliksmartbahisnisanbetaspercasinoaspercasinonisanbethandikaprestbetnewbahis1xbetpasgolonbahistipobetbizbetbetvolestardabetticketefes casinosüpertotobetroketbettwinfixbetbetbabamariobetbuzbahisbullbahisbullbahisbetsofswordbetnerobetbetbinansbetbinansbetbinansorisbethayalbahisslotticaslotticawonoddsantosbettingtimebettimebetkareasbetlevabetlevabetcasiverabekabetkareasbetkikbetkikbetyapbahsiniyapbahsinibtcbahisbahsinenakitbahisbetwinnerrabonafaulbetbetnarcosfavorislotfavorislotbahiscasinobahiscasinobahiscasinokombobetasyabahisbahisnowbahisnowredwinmaksibetmaslakcasinopiyasabetvizyonbetbetnarcospiyasabetbetsahahedefbetanadolucasinooby maskecasinoslotcasilotcasilotbetibombetibombetibomredwinmaksibetcresus casino gratuitcresus casino applicationwild sultanwild sultan avistortuga casino applicationtortuga casino applicationmagical spin code promomagical spin bonus sans dépôtspace fortuna gmkamon casino bonus sans depotmoi casinoamon casino inscriptionmadnix applicationtortuga casino retraittortuga casino compte bloquéazur casino bonusrestbet üyelikbetboo üyelikbetify bonusbetify inscriptionbetmatik üyeliksüpertotobet üyelikbetsat üyelikrestbet üyeliksüperbetin üyeliksultanbet üyeliklucky31 inscriptiontwin üyelikbetturkey üyelikbetturkey üyelikwild sultan bonus sans depotwinoui inscriptionbetmatik üyelikbetmatik üyeliksüpertotobet üyeliksüpertotobet üyelikavrupabetmariobet üyelikmariobet üyelikmariobet üyelikbetsat üyelikbetsat üyelikbetsat üyelikpinup üyelikbetonred üyelik7slots üyelikstarda üyelikstarda üyelikstarda üyelikmaslakcasinomaslakcasinorbetonwin Üyelikonwin üyelikonwin üyelikonwin üyeliktempobet üyeliktipobet üyeliktipobet üyelikbetivo üyelikmatadorbet üyelikmatadorbet üyelikmatadorbet üyelikelephant betpinupegobetlidyabetroyalbetbetzulaperabetmarkajbetteslabahissekabetmrbahisradissonbetbetsmoveretrobetnesine casinobetmabetmedyabahisvizyonbetbetgitmislibetshowbahismilosbetmilosbetmilosbetyonjabetviplobyikonbetbetvigoanadolu casinovdcasinoaras casinobexbetprizmabetholiganbetkumbarabetwinxbetprivebetxslotenobahisbahisbeycasiveracasiverasiyahbetsiyahbetaspercasinoaspercasinomeilleurs casino en ligne francaisjeu de casino francais en lignecasino français en lignebetsambale cod sportif parispari sportivebetmoonbetmoonhiltonbeyparmabetelexsusbetredroyalbetiskoçbetgrandpashabetladesbetfashionbetkaya premiumvevobahisparions sport tv gratuitjeux en ligne casinosmadridbetprimebahisbetsambabetnanopsvbetiskocbetiskoçbetiskoçbetbetlondrababilonbetpari sportif algériebonus sans wagertalihlisarayrollbitroobetvave7bitcasinokatsubetvave promo codekatsubet promo codemiraxcasino promo codebitstarz promo codefairspin promo codenanogames loginbc game sweet bonanzanew bitcoin casinosbitcoin games casinocrypto online casinobc game appbc game aviatorbest ethereum casinos500casinoVegasplusBetzino Casinocrypto casino free spinsbitcoin casino no deposit bonusBc game Sugar rushBc game Sugar rushno kyc crypto casinocrypto casino ukhow to win at slotscasino games free to playcasino games examplesroulette wheelfree spins no depositSimsinoSeven Casinomobile casinostake us real moneystake us real moneyslot gamesonline casino free spinsfree roulette gamesfree casino gamesslot casino onlineluckyland casinocasino en lineapowerball generatoronline casino reviewsno deposit welcome bonusfunzpointsfunzpointsfunzpoints casinofunzpoints casinocasinos online real moneywsop promo codesnj casino bonusplinko avisbetgootimebettimebetwinuniqueswordbetgameofbetlibertabetmislibetbetosferbaşarıbetbaşarıbetruntobetgizabetbetgarbetgarunibet inloggenunibet nederland